Zmieniona wersja dokumentu „Środki odurzające i leki psychotropowe: osiągnięcie równowagi w krajowej polityce kontroli opioidów: wytyczne w zakresie oceny (Narcotic and psychotropic drugs: achieving balance in national opioids control policy: guidelines for assessment)”, Światowa Organizacja Zdrowia, Genewa, 2000 r. (WHO/EDM/QSM/2000.4). Zapewnienie równowagi polityk krajowych dotyczących substancji kontrolowanych: Zalecenia dotyczące dostępności i osiągalności leków kontrolowanych zawierają wskazówki odnośnie polityk i legislacji w kwestii dostępności, osiągalności, przystępności cenowej oraz kontroli nad lekami wytworzonymi z substancji regulowanych zgodnie z międzynarodowymi konwencjami dotyczącymi kontroli nad środkami odurzającymi, zwanymi dalej „lekami kontrolowanymi”. Zakres zaleceń obejmuje „wszystkie leki kontrolowane”, niemniej koncentruje się na lekach podstawowych. Leki kontrolowane odgrywają ważną rolę w kilku obszarach medycyny, w tym w uśmierzaniu bólu, leczeniu uzależnienia od opioidów, położnictwie, psychiatrii oraz neurologii.

Dostępność, osiągalność i przystępność cenowa leków kontrolowanych stanowią istotne, lecz jednocześnie problematyczne dla większości krajów kwestie. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wspiera rządy, społeczeństwa oraz inne zainteresowane podmioty w realizacji związanych z tymi lekami polityk w kontekście zdrowia publicznego. WHO uznaje efekty polityk w kontekście zdrowia publicznego za maksymalne (lub „zrównoważone”) w przypadku osiągnięcia optymalnej relacji pomiędzy maksymalizacją dostępu w zakresie racjonalnego korzystania z leków oraz minimalizacją nadużywania substancji. Twórcy polityki, przedstawiciele świata nauki, społeczeństwo obywatelskie oraz inne podmioty, zainteresowane tematem kontroli nad środkami odurzającymi lub sprawami zdrowia publicznego, mogą potencjalnie skorzystać z niniejszych zaleceń w celu zapewnienia lepszego wykorzystania leków kontrolowanych oraz zagwarantowania większej liczbie pacjentów korzyści wynikających z ich racjonalnego użycia.

Wszystkie kraje mają podwójny obowiązek w odniesieniu do takich leków, wynikający z podstaw prawnych, politycznych, moralnych oraz zdrowia publicznego. Podwójny obowiązek polega na zapewnieniu dostępności tych substancji do celów medycznych oraz ochrony społeczeństwa przed nadużyciami i uzależnieniem. Kraje powinny starać się o przyjęcie polityki, która w rezultacie doprowadzi do osiągnięcia obu wyżej wymienionych zamierzeń; innymi słowy – „polityki zrównoważonej”.

Kluczowa podstawa prawna tego obowiązku wywodzi się z międzynarodowych konwencji dotyczących kontroli nad środkami odurzającymi. Zasady prawne stanowiące podstawę dla odpowiedzialności narodowej w zakresie zapewnienia dostępności leków do celów medycznych są również wyrażone w kilku instrumentach prawnych dotyczących kwestii międzynarodowego prawa do zdrowia. Podstawy polityczne wynikają z różnorakich tzw. Milenijnych Celów Rozwoju, których nie można osiągnąć bez leków kontrolowanych. Z punktu widzenia sektora zdrowia publicznego istnieje wiele korzyści społecznych, w tym oszczędność kosztów oraz zmniejszenie skali rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych. Istnieje oczywiście moralny obowiązek rządów do zapobiegania cierpieniom lub śmierci w każdej sytuacji, w jakiej jest to możliwe.