"Narkotik ve psikotrop ilaçlar: ulusal opioid denetim politikasında dengeyi
sağlama: değerlendirme kuralları" revize edilmiş baskısı, Dünya Sağlık Örgütü,
Cenevre, 2000 (WHO/EDM/QSM/2000.4). Kontrollü maddeler ile ilgili ulusal
politikalarda denge sağlama: kontrollü ilaçların bulunabilirliği ve
erişilebilirliğine ilişkin kılavuz ilkeler, uluslararası ilaç kontrol
sözleşmeleri kapsamında düzenlenen maddelerden üretilen ve bu dokümanda
“kontrollü ilaçlar” olarak anılan ilaçların bulunabilirliği, erişilebilirliği,
satın alınabilirliği ve denetimi ile ilgili politikalar ve mevzuat konusunda
kılavuzluk sağlar. Söz konusu kılavuz ilkeler "tüm kontrollü ilaçları"
kapsamakla birlikte, özellikle temel ilaçlara odaklanmaktadır. Kontrollü
ilaçlar, ağrı tedavisi, opioid bağımlılığı tedavisi, acil obstetri, psikiyatri
ve nöroloji gibi çeşitli tıp alanlarında önemli roller üstlenmektedir.
Kontrollü ilaçların bulunabilirliği, erişilebilirliği ve satın alınabilirliği
tüm ülkeler için önemli konular olup, birçok ülkede sorun teşkil etmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), devletleri, sivil toplumları ve konuyla ilgilenen
diğer bireyleri, bu ilaçlar ile ilgili politikaların maksimum kamu sağlığı
sonucu için mücadele etmeye teşvik etmektedir. WHO’ya göre akılcı ilaç
kullanımına erişimin en üst düzeye çıkarılması ile madde kötüye kullanımının en
aza indirilmesi arasında optimum seviye ulaşıldığında kamu sağlığı sonucu
maksimum düzeye ulaşmış (veya "dengelenmiş") olur. Politika yapıcılar, akademik
çevreler, sivil toplumlar ve ilaç kontrolü veya kamu sağlığının çalışma alanları
veya ilgi alanları dahilinde olan diğer bireyler, kontrollü ilaçlardan daha iyi
yararlanılmasını ve bu ilaçların sunacağı avantajlardan daha fazla hastanın
faydalanmasını sağlamak amacıyla bu kılavuz ilkeler üzerinde çalışabilir.
Yasal, politik, kamu sağlığı nedenleri ve ahlaki nedenlerden ötürü tüm
ülkeler, bu ilaçlar ile ilgili iki yönlü bir yükümlülük taşımaktadır. Bahsi
geçen iki yönlü yükümlülük, söz konusu maddelerin tıbbi amaçlar doğrultusunda
bulunabilir olmasını sağlamak ve nüfusları kötüye kullanım ve bağımlılığa karşı
korumaktır. Ülkeler, sonuç olarak her iki amaca da ulaşan bir politikayı, diğer
bir deyişle "dengeli bir politikayı" hedeflemelidir.
B u yükümlülüğün temel yasal dayanağı uluslararası ilaç kontrol sözleşmelerinde
bulunmaktadır. Tıbbi amaçlar doğrultusunda bulunabilirliğin sağlanmasını
destekleyen yasal ilkeler, uluslararası sağlık hakkını ayrıntılı bir şekilde
veren çeşitli belgelerde de açıklanmıştır. Siyasi gerekçeler, kontrollü ilaçlar
olmadan elde edilemeyecek çeşitli Binyıl Kalkınma Hedeflerinde yer almaktadır.
Kamu sağlığı açısından bakıldığında maliyet tasarrufları ve enfeksiyöz
hastalıkların bulaşma riskinin azaltılması gibi birçok toplumsal fayda
bulunmaktadır. Açıkça görülmektedir ki, devletler insanların hastalığa
yakalanmasını veya herhangi bir şekilde önlenebilir ise ölmelerini engellemek
amacıyla manevi bir yükümlülüğe sahiptir.